61 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την έναρξη του ένοπλου εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα των Ελληνοκυπρίων, για αποτίναξη του αγγλικού ζυγού. Ο αγώνας διήρκησε μέχρι το 1959, με την ανακήρυξη της Κύπρου σε ανεξάρτητο κράτος. Η άρνηση της Βρετανίας να συζητήσει, έστω, το αίτημα για ένωση με την Ελλάδα και οι απογοητευτικές προσπάθειες από την προσφυγή στα Ηνωμένα έθνη, οδήγησαν τους Έλληνες της Κύπρου να προχωρήσουν σε ένοπλη εξέγερση κατά των κατακτητών τους.
Στρατιωτικός αρχηγός της ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών) υπήρξε ο Κύπριος Συνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας ο οποίος απέκτησε το ψευδώνυμο «Διγενής» ενω πολιτικός αρχηγός ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος.
Ο αγώνας της ΕΟΚΑ ξεκίνησε εντυπωσιακά τα μεσάνυκτα της 1η Απριλίου, με εκρήξεις βομβών σε σταθμούς παραγωγής ηλεκτρισμού, αστυνομικούς σταθμούς και στο ΡΙΚ (Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου). Το τι συνέβη το γνώριζαν μόνο οι μυημένοι στην ΕΟΚΑ. Στη πλειοψηφία τους οι αγωνιστές ήταν νεαροί, και χωρίς καμία πολεμική εμπειρία. Εμπειρία είχε μόνο ο υπαρχηγός της ΕΟΚ, Γρηγόρης Αυξεντίου ο οποίος είχε υπηρετήσει εθελοντικά ως έφεδρος αξιωματικός στον ελληνοτουρκικό στρατό. Ο Αυξεντίου είχε προσπαθήσει να εισαχθεί στη Σχολή Ευελπίδων αλλά δεν είχε περάσει τις εξετάσεις και έτσι κατατάχθηκε εθελοντικά στον Ελληνικό Στρατό λόγω του πάθους του για την Ελλάδα.
Ο αγώνας της ΕΟΚΑ αγκαλιάστηκε γρήγορα από το σύνολο των Κυπρίων που εντάχθηκαν στις τάξεις της. Εναντίον του αγώνα είχε ταχθεί το κομμουνιστικό κόμμα ΑΚΕΛ, κάτι που είχε επιδιώξει και ο Γρίβας ο οποίος δεν δεχόταν αριστερούς στην ΕΟΚΑ.
Τον Μάρτιο του 1956 οι Άγγλοι συνέλαβαν τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο μαζί με τον τότε Μητροπολίτη Κερύνειας, τον Παπα Σταύρο Παπαγαθαγγέλου (που όρκιζε τους αγωνιστές) και τον Πολύκαρπο Ιωαννίδη. Όλοι εξορίστηκαν στις Σεϋχέλλες.
Κατά τη διάρκεια του αγώνα η Βρετανία άσκησε αυστηρή στάση με στρατιωτικές επιχειρήσεις και εκτελέσεις. Μερικοί από τους άνδρες που εκτελέστηκαν ήταν οι Μιχαλάκης Καραολής, ο Ανδρέας Δημητρίου ο Ανδρέας Ζάκος, ο Χαρίλαος Μιχαήλ και Ιάκωβος Πατάτσος. Απαγχονίστηκαν στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας και τάφηκαν σε χώρο εντός των φυλακών όπου σήμερα είναι μνημείο με την ονομασία «Φυλακισμένα Μνήματα». Στον ίδιο χώρο τάφηκαν και άλλοι αγωνιστές ώστε οι κηδείες τους να μη γίνουν αφορμή για λαϊκή εξέγερση. Στα «Φυλακισμένα Μνήματα» είναι θαμμένοι 13 αγωνιστές.
Στα «Φυλακισμένα Μνήματα» τάφηκε και ο Γρηγόρης Αυξεντίου ο οποίος σκοτώθηκε σε μάχη που έδωσε μόνος του με εκατοντάδες Βρετανούς στις 3 Μαρτίου 1957 σε κρησφύγετο στο Μοναστήρι της Παναγίας του Μαχαιρά. Ο Αυξεντίου είναι η πλέον εμβληματική μορφή καθώς οι Βρετανοί για να τον εξοντώσουν αναγκάστηκαν να ρίξουν βενζίνη με ελικόπτερα στο κρησφύγετο του, αφού ο ίδιος είχε αρνηθεί να παραδοθεί. Στις 14 Μαρτίου του 1957 με την άρνηση της σημερινής Βασίλισσας της Βρετανίας Ελισάβετ να δώσει χάρη, απαγχονίστηκε ο 18χρονος Ευαγόρας Παλληκαρίδης.
Ο αγώνας της ΕΟΚΑ δεν κατάφερε να πετύχει τον στόχο της Ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα. Οι συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου οδήγησαν στην ανακήρυξη της Κύπρου σε ανεξάρτητο κράτος υπό κηδεμονία και με τις εγγυήσεις της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Βρετανίας. Το κράτος που ιδρύθηκε το 1960 λειτούργησε ως δικοινοτικό για τρία μόνο χρόνια. Ακολούθησε η τουρκική ανταρσία τα Χριστούγεννα του 1963 και οι δικοινοτικές ταραχές. Το 1974 το πραξικόπημα της χούντας των Αθηνών και της ΕΟΚΑ Β’ κατά του Μακαρίου οδήγησε στη τουρκική εισβολή και στη κατοχή που η μεγαλόνησος βιώνει μέχρι σήμερα.

Σχετικά Δημοσιεύματα

Αφήστε μια απάντηση